Ηθική, Ζώα και Φυτά

ΒΙΒΛΙΑ

Αλεβιζάκη, Πόπη, Βασίλης Μαντούβαλος, Κοινωνία και ζώα: Αναζητώντας το δαχτυλίδι του Σολομώντα, Εστία, Αθήνα 2008.

Βιντιάδη, Έλλη, Τα ζώα και εμείς, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2020.

Καραγεωργάκης, ΣταύροςΖώα. Στα πλοκάμια της ανθρώπινης ηθικής, Ευτοπία, Αθήνα 2019.

Κουντάκη, Δήμητρα, Ζώα και ηθική: μία μη ανθρωποκεντρική προσέγγιση, Σμίλη, Αθήνα 2019.

Λαμπρέλλης, Δημήτρης Ν., Άνθρωπος και φύση – Η τριπλή προοπτική: Πολιτική, ηθική, αισθητική, B΄ έκδοση αναθεωρημένη, Παπαζήσης, Αθήνα 2019.

Λαπαθιώτης, Ναπολέων, Γκυ ντε Μωπασάν, Ημερολόγια κυνηγών [βιβλιοnet], μτφρ. Παύλος Πομόνης, Κυαναυγή, Αθήνα, 2018, σελ. 32

Λυδάκη, Άννα (επιμ.), Ο άνθρωπος και τα άλλα ζώα, Παπαζήσης, Αθήνα 2018.

Πεφάνης, Γιώργος, Θεατρικά Bestiaria. Θεατρικές και φιλοσοφικές σκηνές της ζωικότητας, Παπαζήσης, Αθήνα 2018.

Πορφύριος ο Τύριος, Περί αποχής εμψύχων, εισ.-μτφρ.-σημ. Νίκος Μιχ. Νικολίτσης, Ευτοπία, Αθήνα 2020.

Πορφύριος ο Τύριος, Περί αποχής εμψύχων: Ακρεοφαγία. Παράδοση – Ιεροί και Θεολογικοί Κανόνες, Πύρινος Κόσμος, Αθήνα 2005.

Τσιαμούρας, Παναγιώτης, Για μια φιλοσοφία της ζωότητας. Από το ανοιχτό στην απελευθέρωση των ζώων, Κυαναυγή, Αθήνα 2021.

Agamben, Giorgio, Το ανοιχτό: Ο άνθρωπος και το ζώο, μτφρ.-επίμετρο Παναγιώτης Τσιαμούρας, Κυαναυγή, Αθήνα 2021.

Αντράς, Ζοζέφ, Έτσι τους κάνουμε πόλεμο [βιβλιοnet], μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2021.

Balcombe, Jonathan, Οι απολαύσεις των ζώων: Τα ζώα και η καλοπέρασή τους, μτφρ. Γιάννης Καστανάρας, πρόλ. Δημήτρης Λαμπρέλης, Νάρκισσσος, Αθήνα 2008.

Bulliet, Richard W.,  Κυνηγοί, βοσκοί και χάμπουργκερ: Το παρελθόν και το μέλλον των σχέσεων μεταξύ ανθρώπων και ζώων, μτφρ. Νίκος Κούρκουλος, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2012.

Cohen, Aylon A., Υποστηρίζουμε τα ζώα που σκοτώνουν τους καταπιεστές τους: Η πολιτική των εξεγερμένων ζώων, μτφρ. Γιώργος Καφφέζας, Κυαναυγή, Αθήνα 2017, σελ. 48 [βιβλιοnet] [αγγλικά].

Condillac, Étienne-Bonnotde, Πραγματεία για τα ζώα, μτφρ. Μιχάλης Πάγκαλος, Πόλις, Αθήνα 2017.

Davies, Karen, Η ιστορία δύο Ολοκαυτωμάτων, μτφρ. Γιώργος Καφφέζας, εισαγ. Άννα Μαρία Δρουμπούκη, Κυαναυγή, Αθήνα 2018, σελ. 48 [βιβλιοnet].

DeGrazia, David, Τα Δικαιώματα των Ζώων: Μια πολύ μικρή εισαγωγή, μτφρ. Σταύρος Καραγεωργάκης, Πράσινο Ινστιτούτο, Αθήνα 2017.

Donaldson, Sue / Will Kymlicka, Ζωόπολις: Μια πολιτική θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων, [βιβλιοnet] μτφρ. Γρηγόρη Μολύβα, Πόλις, Αθήνα, 2021.

Foer, Jonathan-Safran, Τρώγοντας ζώα, μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη, επιμ. Πόπη Γκανά, Μελάνι, Αθήνα 2010.

Francione, Cary L., Ζώα. Ιδιοκτησία ή πρόσωπα; μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Κυαναυγή, Αθήνα 2022, σελ. 80 (ελεύθερα διαθέσιμο).

Goodall, Jane, Στη σκιά του ανθρώπου, μτφρ. Σταύρος Καραγεωργάκης, Αντιγόνη, Αθήνα 2014.

Horta, Oscar, Τι είναι σπισισμός; μτφρ. Γιώργος Καφφέζας, Κυαναυγή, Αθήνα 2019, σελ. 56 [βιβλιοnet].

Huemer, Michael, Διάλογοι περί ηθικής χορτοφαγίας, εισαγ. Peter Singer, μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Αθήνα Κυαναυγή 2020.

Karen, Davis, Η ιστορία δύο ολοκαυτωμάτων, μτφρ. Γιώργος Καφέζας, Κυαναυγή, Αθήνα 2018.

Kleczkowska, Katarzyna, Αυτοί που δεν μπορούν να μιλήσουν: Τα ζώα ως Άλλοι στην αρχαία ελληνική σκέψη, μτφρ. Γιώργος Καφφέζας, Κυαναυγή, Αθήνα 2017, σελ. 32 [βιβλιοnet].

Korsgaard, Christine, Οικεία πλάσματα: Η καντιανή ηθική και οι υποχρεώσεις μας προς τα ζώα [βιβλιοnet], μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Κυαναυγή, Αθήνα 2021.

Leopardi, Giacomo, Εγκώμιο των πουλιών [βιβλιοnet], μτφρ. Χρήστος Μπιντούδης, Άγρα, Αθήνα 2017, σελ. 48

Μαρτινέτι, Πιέρο, Η ψυχή των ζώων, εισ.-μτφρ.-επιμ. Παναγιώτης Τσιαμούρας, Κυαναυγή, Αθήνα 2019.

Monhaupt, Jan, Ζώα στον Εθνικοσιαλισμό [βιβλιοnet], μτφρ. Γιάννης Κελόγλου, Gutberg, Αθήνα 2021.

Patterson, Charles, Αιώνια Τρεμπλίνκα: Η συμπεριφορά μας απέναντι στα ζώα και το Ολοκαύτωμα, μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Κυαναυγή, Αθήνα 2020.

Pelluchon, Corine, Το μανιφέστο των ζώων: Η πολιτικοποίηση της υπεράσπισης των ζώων, μτφρ. Θαλής Σταθόπουλος, πρόλ. Ειρήνη Μολφέση, Μελάνι, Αθήνα 2022 [βιβλιοnet].

Ruesch, Hans, Πειραματόζωα. Αυτά τα ζώα που τα βασανίζουν χωρίς λόγο, μτφρ. Μιχάλης Μπαλαλίδης, Κάκτος, Αθήνα 1991.

Singer, Peter, Η απελευθέρωση των ζώων, μτφρ. Σταύρος Καραγεωργάκης, Αντιγόνη, Αθήνα 2010.

Singer, Peter, Tom Regan, Lori Gruen, Josephine Donovan, Ζώα και ηθική, μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Φανή Αραμπατζίδου κ.ά., Αντιγόνη, Αθήνα 2012.

Waal, Frans De, Πρωτεύοντα και φιλόσοφοι: Πώς εξελίχθηκε η ηθική, μτφρ. Χρυσοβαλάντης Στεργίου, πρόλ. Κώστας Θεολόγου, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2015.  

Wohlleben, Peter, Η μυστική ζωή των ζώων, μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου, Πατάκης, Αθήνα 2018.

ΑΡΘΡΑ

Κακολύρης, Γεράσιμος, «Φιλοξενία και έμβια όντα: Η ανάγνωση του ποιήματος «Φίδι» του D.H. Lawrence από τον Jacques Derrida», Ποιητική, τχ. 18, Φθινόπωρο – Χειμώνας 2016, σσ. 25-44 (αγγλικά: εδώ).

Τσιαμούρας, Παναγιώτης, «Επίμετρο: Το βήμα από το ανθρωποκεντρικό παράδειγμα σε μια νέα αντίληψη της ετερότητας …είναι αρκετό;», στο Πιέρο Μαρτινέτι, Η ψυχή των ζώων, εισ.-μτφρ.-επιμ. Παναγιώτης Τσιαμούρας, Κυαναυγή, Αθήνα 2019, σσ. 138-244.

——–, «Ρίλκε και Χάιντεγγερ στο πεδίο του ανοιχτού», στο Giorgio Agamben, Το ανοιχτό: Ο άνθρωπος και το ζώο, μτφρ.-επίμετρο Παναγιώτης Τσιαμούρας, Κυαναυγή, Αθήνα 2021, σσ. 135-170.

——–, «Η σκέψη του Αγκάμπεν απέναντι στο ζώο», στο Giorgio Agamben, Το ανοιχτό: Ο άνθρωπος και το ζώο, μτφρ.-επίμετρο Παναγιώτης Τσιαμούρας, Κυαναυγή, Αθήνα 2021, σσ. 173-225.

Donovan, Josephine, «Προσήλωση στον πόνο: Η συμπάθεια ως βάση για την ηθική μεταχείριση των ζώων», στο P. Singer, T. Regan, L. Gruen, J. Donovan, Ζώα και ηθική, μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Φανή Αραμπατζίδου κ.ά., Αντιγόνη, Αθήνα 2012.

Gruen, Lori, «Ζώα», στο P. Singer, T. Regan, L. Gruen, J. Donovan, Ζώα και ηθική, μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Φανή Αραμπατζίδου κ.ά., Αντιγόνη, Αθήνα 2012.

Regan, Tom, «Η υπόθεση των δικαιωμάτων των ζώων», στο P. Singer, T. Regan, L. Gruen, J. Donovan, Ζώα και ηθική, μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Φανή Αραμπατζίδου κ.ά., Αντιγόνη, Αθήνα 2012.

Singer, Peter, «Το κίνημα της απελευθέρωσης των ζώων: Η φιλοσοφία, τα επιτεύγματα και το μέλλον του», στο P. Singer, T. Regan, L. Gruen, J. Donovan, Ζώα και ηθική, μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Φανή Αραμπατζίδου κ.ά., Αντιγόνη, Αθήνα 2012.

ΑΡΘΡΑ ΓΙΑ ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΣΤΙΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ

Αστράπελλου, Μαριλένα, «Τα ζώα στο Γ’ Ράιχ» (συνέντευξη με τον Γιαν Μονχάουπτ), ένθετο: «ΒΗΜΑgazino», Το Βήμα, 12 Νοεμβρίου 2021.

Κουντούρης, Νικόλας, «Προς μια νέα “κοινωνιολογία της τροφής”;», ένθετο: «Ενθέματα (4ος κύκλος)», Η Αυγή της Κυριακής, 27 Ιανουαρίου 2019.

Πελεβάνη, Μαριάνθη, «Το “παράδοξο του κρέατος”», TVXS, 28 Φεβρουαρίου 2019.

Τσακίρογλου, Τάσος, «Με τα ζώα ή με τους ανθρώπους;», Η Εφημερίδα των Συντακτών, 22 Μαΐου 2020.

Τσιαμούρας, Παναγιώτης, «Για την ανθρωπολογική μηχανή του Τζόρτζιο Αγκάμπεν», Η Εφημερίδα των Συντακτών, 20 Ιανουαρίου 2020.

——–, «Η επανάσταση ξεκινά (και) από το πιάτο», Η Εφημερίδα των Συντακτών, 24 Μαΐου 2020.

Agamben, Giorgio, «Η ζωοποίηση» (απόσπασμα από το βιβλίο του, Το ανοιχτό: Ο άνθρωπος και το ζώο, μτφρ.-επίμ. Παναγιώτης Τσιαμούρας, Κυαναυγή, Αθήνα 2021), Η Εφημερίδα των Συντακτών (ένθετο: Νησίδες), 9-10 Οκτωβρίου, σσ. 10(42).

Bréville, Benoît, «Ο καιρός των χορτοφάγων χασάπηδων», επιμ. Βασίλης Παπακριβόπουλος, ένθετο: Monde Diplomatique, Η Αυγή της Κυριακής, 6 Ιανουαρίου 2019.

Lamy, Jerôme, «O homo sapiens δεν έχει πλέον το μονοπώλιο των δικαιωμάτων», επιμ. Βασίλης Παπακριβόπουλος, Η Αυγή της Κυριακής, ένθετο: «Monde Diplomatique», 28 Οκτωβρίου 2018.

Μανκούσο, Στέφανο, «Τα φυτά επικοινωνούν, θυμούνται και δεν ανταγωνίζονται» (συνέντευξη στη Νόρα Ράλλη), ένθετο: «Νησίδες», Η Εφημερίδα των Συντακτών, 18-19 Δεκεμβρίου 2021, σσ. 4-5.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ

Ζώης, Νικόλας, «Πολιτισμένοι άνθρωποι εναντίον εγκλωβισμένων ζώων» (για το βιβλίο: Ζοζέφ Αντράς, Έτσι τους κάνουμε πόλεμο, μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2021), Η Καθημερινή, 22 Δεκεμβρίου 2021.

Κακουριώτης, Σπύρος, «Πόλεμος στον πόλεμο…» (για το βιβλίο: Ζοζέφ Αντράς, Έτσι τους κάνουμε πόλεμο, μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2021), Ένθετο: «Αναγνώσεις», Η Αυγή της Κυριακής, 19 Δεκεμβρίου 2021.

Κρεμμυδάς, Κώστας, «Εγκώμιο των πουλιών» (για το βιβλίο: Giacomo Leopardi, Εγκώμιο των πουλιών, μτφρ. Χρήστος Μπιντούδης, Άγρα, Αθήνα 2017, σελ. 48), Μανδραγόρας, τχ. 57, Δεκέμβριος 2017.

Κτενάς, Γιάννης, «Η βία που συνηθίσαμε» (για το βιβλίο: Ζοζέφ Αντράς, Έτσι τους κάνουμε πόλεμο, μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2021), Τα Νέα, 11 Δεκεμβρίου 2021.

——–, «Ένας Σωκράτης υπέρ των ζώων» (για το βιβλίο: Michael Huemer, Διάλογοι περί ηθικής χορτοφαγίας, εισαγ. Peter Singer, μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Αθήνα Κυαναυγή 2020), Τα Νέα, «Βιβλιοδρόμιο», 23 Ιανουαρίου 2021.

——–, «Το πολιτικό ζώο απέναντι στα ζώα», (για το βιβλίο: Sue Donaldson / Will Kymlicka, Ζωόπολις: Μια πολιτική θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων, [βιβλιοnet] μτφρ. Γρηγόρη Μολύβα, Πόλις, Αθήνα, 2021), Τα Νέα («Βιβλιοδρόμιο»), Σαββατοκύριακο 6-7 Φεβρουαρίου 2021.

Μάκη, Κωστούλα, «Τα πουλιά στα ανθρώπινα» (για τα βιβλία: Ναπολέων Λαπαθιώτης, Γκυ ντε Μωπασάν, Ημερολόγια κυνηγών, μτφρ. Παύλος Πομόνης, Κυαναυγή, Αθήνα, 2018, σελ. 32 & Giacomo Leopardi, Εγκώμιο των πουλιών, μτφρ. Χρήστος Μπιντούδης, Εισ. Novella Bellucci, Άγρα, σελ. 46), ένθετο «Αναγνώσεις», Η Αυγή της Κυριακής, 3 Νοεμβρίου 2019.

Λυδάκη, Άννα, «Η ανθρώπινη ηθική και τα άλλα ζώα: μια παλιά συζήτηση που μόλις ξεκίνησε» (για το βιβλίο: ΣταύροςΚαραγεωργάκης, Ζώα. Στα πλοκάμια της ανθρώπινης ηθικής, Ευτοπία, Αθήνα 2019), Book Press, 11 Ιουλίου 2019.

——–, «Όταν αντιληφθούμε την αληθινή φύση των ζώων» (για το βιβλίο: Πιέρο Μαρτινέτι, Η ψυχή των ζώων, εισ.-μτφρ.-επιμ. Παναγιώτης Τσιαμούρας, Κυαναυγή, Αθήνα 2019), Η Εφημερίδα των Συντακτών, 14 Δεκεμβρίου 2019.

Σταματάκου, Σταματίνα, «Ξεχνάμε ότι και εμείς είμαστε ζώα» (για το βιβλίο: Έλλη Βιντιάδη, Τα ζώα και εμείς, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2020), Η Καθημερινή, 22 Σεπτεμβρίου 2020.

——–, «Ας ακούσουμε όσα έχουν να μας πουν» (για το βιβλίο: Aylon A. Cohen, Υποστηρίζουμε τα ζώα που σκοτώνουν τους καταπιεστές τους: Η πολιτική των εξεγερμένων ζώων, μτφρ. Γιώργος Καφφέζας, Κυαναυγή, Αθήνα 2017, σελ. 48), Η Καθημερινή, 25 Νοεμβρίου 2019.

Τσακίρογλου, Τάσος, «Έτσι τους κάνουμε πόλεμο» (για το βιβλίο: Ζοζέφ Αντράς, Έτσι τους κάνουμε πόλεμο, μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2021), Η Εφημερίδα των Συντακτών, 28 Ιανουαρίου 2022.

Τσιαμούρας, Παναγιώτης, «Ο αγώνας για τα ζώα είναι πρωτίστως πολιτικός» (για το βιβλίο: Corine Pelluchon, Το μανιφέστο των ζώων: Η πολιτικοποίηση της υπεράσπισης των ζώων, μτφρ. Θαλής Σταθόπουλος, πρόλ. Ειρήνη Μολφέση, Μελάνι, Αθήνα 2022), ένθετο: Νησίδες, Η εφημερίδα των Συντακτών, 28.

——–, «Τα μη ανθρώπινα ζώα ως πρόσωπα» (για το βιβλίο: Cary L. Francione, Ζώα. Ιδιοκτησία ή πρόσωπα; μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Κυαναυγή, Αθήνα 2022, σελ. 80), ένθετο: «νησίδες», Η Εφημερίδα των Συντακτών, 4-5 Ιουνίου 2022, σ. 21.

——–, «Έχουν τα ζώα δικαιώματα; Ορισμένες επισημάνσεις» (για το βιβλίο: Sue Donaldson / Will Kymlicka, Ζωόπολις: Μια πολιτική θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων, μτφρ. Γρηγόρη Μολύβα, Πόλις, Αθήνα, 2021), The Books’ Journal, τχ. 124, Νοέμβριος 2021.

——–, «Ανθρωποζωολογικές σκηνές θεατροφιλοσοφία» (Για το βιβλίο: Γιώργος Π. Πεφάνης: Θεατρικά Bestiaria. Θεατρικές και φιλοσοφικές σκηνές της ζωικότητας, Παπαζήσης, Αθήνα 2018), Fractal: Η γεωμετρία των ιδεών, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

——–, «Ζώα και ηθική της διαφοράς στον Μονταίνιο», The Books’ Journal, τχ. 120, Ιούνιος 2021.

——–, «Έχουν δικαιώματα τα ζώα;» (για το βιβλίο: Sue Donaldson / Will Kymlicka, Ζωόπολις: Μια πολιτική θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων, μτφρ. Γρηγόρη Μολύβα, Πόλις, Αθήνα, 2021), The Books’ Journal, τχ. 119, Μάιος 2021.

——–, «Πορφύριος. Η ακρεοφαγία ως συνθήκη του ηθικού παραδείγματος» (για το βιβλίο: Πορφύριος ο Τύριος, Περί αποχής εμψύχων, εισ.-μτφρ.-σημ. Νίκος Μιχ. Νικολίτσης, Ευτοπία, Αθήνα 2020), Fractal, 5 Μαΐου 2021.

——–, «Γενοκτονίες ζώων και ρηχότητα του κακού» (για το βιβλίο: Charles Patterson, Αιώνια Τρεμπλίνκα: Η συμπεριφορά μας απέναντι στα ζώα και το Ολοκαύτωμα, μτφρ. Κώστας Αλεξίου, Κυαναυγή, Αθήνα 2020), Η Εφημερίδα των Συντακτών, 26-27 Σεπτεμβρίου 2020, σ. 41.

——–, «Εγκώμιο των πουλιών ή Ο αντεστραμμένος καθρέφτης» (για το βιβλίο: Giacomo Leopardi, Εγκώμιο των πουλιών, μτφρ. Χρήστος Μπιντούδης, Άγρα, Αθήνα 2017, σελ. 48), Fractal, 4 Απριλίου 2018.

Φράγκος, Αντώνης, «Το κράτος κάνει ατελείωτη πίστωση στους βασανιστές» (για το βιβλίο: Ζοζέφ Αντράς, Έτσι τους κάνουμε πόλεμο, μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2021), Η Εποχή, 5 Δεκεμβρίου 2021.

Ψήμμας, Θωμάς, «Τα ζώα ως πρόσωπα και μέλη πολιτικών κοινοτήτων» (για το βιβλίο: Sue Donaldson / Will Kymlicka, Ζωόπολις: Μια πολιτική θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων, [βιβλιοnet] μτφρ. Γρηγόρη Μολύβα, Πόλις, Αθήνα, 2021), Η Εφημερίδα των Συντακτών, 17 Φεβρουαρίου 2021.

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Ηλιάδου, Αντιγόνη, Τα ζώα ως πρόσωπα: Προς μία υπέρβαση του ειδολογικού σωβινισμού. Από τον Πορφύριο στον Tom Regan, Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2016.

Ιερωνυμίδου, Δανάη, Η φιλοσοφία των στωικών και η στάση τους απέναντι στα ζώα, Διαπανεπιστημιακό και Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ηθική Φιλοσοφία», Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2014.

Κωνσταντίνου, Χρύσανθος, Η σκέψη του Ζακ Ντερριντά για τα ζώα (Τμήμα Φιλοσοφίας, ΕΚΠΑ 2021).

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΕΣ ΔΙΑΤΡΙΒΕΣ

Κουντάκη, Δήμητρα, Ζώα και ηθική: μία μη ανθρωποκεντρική προσέγγιση, Τμήμα Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Κρήτης, 2018.