Mouffe, Chantal

Mouffe (photo)Chantal Mouffe (Σαντάλ Μουφ, 1943)

Η Σαντάλ Μουφ γεννήθηκε στο Βέλγιο το 1943. Σπούδασε φιλοσοφία και πολιτική επιστήμη στο καθολικό Πανεπιστήμιο της Λουβαίν, στο Παρίσι και στο Έσσεξ. Είναι καθηγήτρια πολιτικής θεωρίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου του Westminster (Λονδίνο) όπου διευθύνει το Κέντρο για τη Μελέτη της Δημοκρατίας.

Είναι γνωστή για τη συμβολή της στην ανάπτυξη – μαζί με τον Ερνέστο Λακλάου, με τον οποίο συνέγραψε το  Hegemony and Social Strategy (1985)– της επονομαζόμενης Σχολής ανάλυσης λόγου του Έσσεξ (Essex School of discourse analysis), έναν τύπο μετα-μαρξιστικής πολιτικής έρευνας που αντλεί από τον Γκάμσι, τον μετα-δομισμό και τις θεωρίες ταυτότητας, και που επαναπροσδιορίζει την αριστερή πολιτική από την άποψη της ριζοσπαστικής δημοκρατίας.

Η Μουφ αποτελεί προεξέχουσα κριτικό της «διαβουλευτικής δημοκρατίας» (deliberative democracy) (ειδικά στη ρωλσιανή και χαμπερμασιανή εκδοχή της). Είναι επίσης γνωστή για την κριτική της χρήση του έργου του Καρλ Σμιτ (Carl Schmitt) -κυρίως της έννοιας του «πολιτικού»- στο θεωρητικό της εγχείρημα για τη ριζοσπαστικοποίηση της σύγχρονης δημοκρατίας – αυτό που αποκαλεί «αγωνιστικό πλουραλισμό». Στα πρόσφατα ενδιαφέροντά της συγκαταλέγεται η απόπειρά της να δώσει έμφαση στη ριζοσπαστική δυνατότητα των καλλιτεχνικών πρακτικών.

Στις κυριότερες δημοσιεύσεις της, περιλαμβάνονται τα βιβλία: Hegemony and socialist strategy: Towards a radical democratic politics (1985), που έγραψε μαζί με τον Ερνέστο Λακλάου (Ernesto Laclau), The return of the political (1993), Le politique et ses enjeux. Pour une démocratie plurielle (2004), TheDemocraticParadox(2000), On the Political (2005), Agonistics: Thinking The World Politically (2013). Έχειεπίσηςεπιμεληθείτουςσυλλογικούςτόμους: Gramsci and Marxist theory (1979), Dimension of radical democracy: Pluralism, citizenship and community (1992), Deconstruction and pragmatism (1996), The challenge of Carl Schmitt (1999), Feministische Perspektiven (2001), The legacy of Wittgenstein: Pragmatism or Deconstruction (2001).

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΜΟΥΦ

ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΦ

Επί του πολιτικού, μτφρ. Αλέξανδρος Κιουπκιολής, Εκκρεμές, Αθήνα 2010.

Το δημοκρατικό παράδοξο, μτφρ. Αλέξανδρος Κιουπκιολής, επιμέλεια Γιάννης Σταυρακάκης, Πόλις, Αθήνα 2004.

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΜΟΥΦ

Κιουπκιολής, Αλέξανδρος, Πολιτικές της ελευθερίας. Αγωνιστική δημοκρατία, μετα-αναρχικές ουτοπίες και η ανάδυση του πλήθους, Εκκρεμές, Αθήνα 2011.

ΑΡΘΡΑ ΤΗΣ ΜΟΥΦ

«Για μια αγωνιστική δημόσια σφαίρα», στο Θεόφιλος Τραμπούλης (επιμ.), Η απραγματοποίητη δημοκρατία, μτφρ. Ελεάννα Πανάγου, Futura, Αθήνα 2010.

«Η κριτική ως αντι-ηγεμονική παρέμβαση», μτφρ. Λεωνίδας Καρακατσάνης, Σύγχρονα Θέματα, τχ. 114, Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2011, σσ. 35-41. Επίσης σε μετάφραση του Γιώργου Κατσαμπέκη [εδώ], Περιοδικό Ένεκεν, τχ. 19, Ιανουάριος-Μάρτιος 2011, σσ. 90-100.

«Ο φεμινισμός, η έννοια του πολίτη και η ριζοσπαστική δημοκρατική πολιτική», μτφρ. Μαργαρίτα Μηλιώρη, στο Αθηνά Αθανασίου (επιμ.), Φεμινιστική θεωρία και πολιτισμική κριτική, Εκδόσεις Νήσος, Αθήνα 2006, σσ. 591-618.

«Rawls: Πολιτική φιλοσοφία χωρίς πολιτική», Σύγχρονα Θέματα, τχ. 80, Ιούνιος 2002, σσ. 22-40.

ΑΡΘΡΑ ΤΗΣ ΜΟΥΦ ΣΕ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ

«Η ώρα του λαϊκισμού», μτφρ. Πέτρος Κόντες, Η Εποχή, Κυριακή 22 Ιανουαρίου 2017.

ΑΡΘΡΑ ΤΗΣ ΜΟΥΦ ΣΤΟ ΔΙΑΔΥΚΤΙΟ

«Η λαϊκιστική στιγμή», μτφρ. Αντώνης Γαλανόπουλος, ιστοχώρος Κοίτα τον Ουρανό (αγγλικά: εδώ).

ΑΡΘΡΑ ΤΩΝ ΜΟΥΦ ΚΑΙ ΛΑΚΛΑΟΥ

Ernesto Laclau / Chantal Mouffe, «Μετα-μαρξισμός χωρίς διάθεση απολογίας», μτφρ. Δημήτρης Παπαζαχαρίας / Γρηγόρης Ανανιάδης, Σύγχρονα Θέματα, τχ. 130-131, Ιούλιος – Δεκέμβριος 2015, σσ. 135-155.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΦ

«Πρέπει επειγόντως να προωθήσουμε έναν αριστερό λαϊκισμό» (συνέντευξη στη Gildas Le Dem), μτφρ. Λάζαρος Καραβασίλης, Χρόνος, τχ. 55, 9 Νοεμβρίου 2017 (γαλλικά: εδώ).

«Λαϊκισμός και ανάκτηση της δημοκρατίας: Μια συζήτηση με τηn Andrea Cely Alejandro Mantilla», μτφρ. Αντώνης Γαλανόπουλος, ιστοχώρος Κοίτα τον ουρανό, 30 Μαρτίου 2016 (πηγή: Verso).

«Μετασχηματίζοντας την πολιτική συνείδηση» (Συνέντευξη της Σαντάλ Μουφ στο Green European Journal), μτφρ. Αντώνης Γαλανόπουλος, Green European Journal, 4 Σεπτεμβρίου 2015.

«Το κόκκινο φουλάρι της Σαντάλ Μουφ» (Μια συζήτηση της εφημερίδα Der Freitag με την Σαντάλ Μουφ), ελεύθερη μτφρ. Αντώνης Γαλανόπουλος, Ιστοχώρος Κοίτα τον ουρανό, 4 Μαρτίου 2015.

«Εκδημοκρατίστε τη δημοκρατία!», μτφρ. Αντώνης Γαλανόπουλος, ιστοχώρος Red Notebook, 9 Ιουνίου 2014 (Πηγή: Transformations).

«Ο λαϊκισμός είναι μια αναγκαιότητα», μτφρ.- επιμέλεια: Αντώνης Γαλανόπουλος, ιστοχώρος Το Περιοδικό για τη διατάραξη της κοινής ησυχίας, 13 Μαΐου 2014 (Πηγή: The European).

«Η δημοκρατία έχει ανάγκη από συναίσθημα και αντιπαράθεση» (συνέντευξή της στο Mondiaal Nieuws), μτφρ. Αντώνης Γαλανόπουλος, online περιοδικό Χρόνος, τχ. 13, Μάιος 2014.

«Ο λαϊκισμός είναι η πολιτική έκφραση της λαϊκότητας» (Συνέντευξη στην Αναστασία Γιάμαλη), Η Αυγή, 18 Νοεμβρίου 2013.

«Κλειδί για την Ευρώπη μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ» (Συνέντευξη στον Τάσο Τσακίρογλου), Η Εφημερίδα των Συντακτών, 29 Σεπτεμβρίου 2013.

«Ήττα του νεοφιλελευθερισμού στην Ευρώπη η επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ» (Συνέντευξη στην Έλενα Παπαδοπούλου), Η Αυγή, 26 Μαΐου 2013.

«Πολιτική πέρα από συναίνεση» (Συνέντευξη στον Μάρκους Μίεσεν), επιμέλεια Θανάσης Γιαλκέτσης, Ελευθεροτυπία / «Επτά», Σάββατο 3 Απριλίου 2010.

«Κάθε μορφή τέχνης έχει πολιτική διάσταση: Μία συνέντευξη της Chantal Mouffe στους Rosalyn Deutsche, Branden W. Joseph και Thomas Keenan», στο Γ. Σταυρακάκης, Κ. Σταφυλάκης (επιμ.), Το πολιτικό στη σύγχρονη τέχνη, Αθήνα: Εκκρεμές, 2008, σσ. 115-138.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΜΟΥΦ ΣΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

«Το μόνο που λέμε είναι “Δώστε στην Ελλάδα μια ευκαιρία”». Συλλογικό κείμενο των Costas Douzinas, Jacqueline Rose, Giorgio Agamben, Slavoj Zizek, Lynne Segal, Gayatri Spivak, Etienne Balibar, Judith Butler, Jean-Luc Nancy, Chantal Mouffe, David Harvey, Eric Fassin, Joanna Bourke, Immanuel Wallerstein, Wendy Brown, Sandro Mezzadra, Marina Warner, Drucilla Cornell. Η Εφημερίδα των Συντακτών, Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου 2015.

«Δεν υπάρχει συμμετρία μεταξύ του «εξτρεμισμού» της Αριστεράς και της Δεξιάς», Judith Butler, Etienne Balibar, Costas Douzinas, Wendy Brown, Slavoj Zizek, Chantal Mouffe, Toni Negri, Joanna Bourke, Sandro Mezzadra, Drucilla Cornell, Engin Isin, Bruce Robbins, Simon Critchley, Jacqueline Rose, Eleni Varika, Micael Lowy, Jean-Luc Nancy, Jodi Dean, μτφρ. Αντώνης Γαλανόπουλος, ιστοχώρος Κοίτα τον ουρανό. Καλωσήρθατε στην έρημο του πραγματικού, 4 Ιουνίου 2014 (Πηγή: The Guardian).

ΑΡΘΡΑ ΓΙΑ ΜΟΥΦ

Δεληγιώργη, Αλεξάνδρα, «Η δημοκρατία ως άλυτο θεώρημα στη θεωρία του ριζικού δημοκρατικού φιλελευθερισμού των Ernesto Laclaou και Chantal Mouffe», Χρόνος, τχ. 55, 26 Νοεμβρίου 2017.

Κατσαμπέκης, Γιώργος, «Θεωρητικο-πολιτικές διαμάχες στον ορίζοντα του ενδεχομενικού: ηγεμονία, μετα-ηγεμονία και η ανάδυση του “νέου”: εισαγωγικές σημειώσεις», Σύγχρονα Θέματα, τχ. 114, Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2011, σσ. 25-30.

————, «Το αγωνιστικό μοντέλο της Σαντάλ Μουφ», Περιοδικό Ένεκεν, τχ. 19, Ιανουάριος-Μάρτιος 2011, σσ. 58-67.

Κιουπκιολής, Αλέξανδρος, «Αναστοχασμοί του Πολιτικού και νέα κοινά της ελευθερίας», Σύγχρονα Θέματα, τχ. 114, Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2011, σσ. 57-70.

————, «Για μια αγωνιστική ανάγνωση του Πολιτικού», Περιοδικό Ένεκεν, τχ. 19, Ιανουάριος-Μάρτιος 2011, σσ. 90-100.

Μακρής, Σπύρος, «Ριζοσπαστικός πλουραλισμός και αγωνιστική δημοκρατία. Από τον Claude Lefort στη Chantal Mouffe», Ένεκεν, τχ. 34, 2014, σσ. 24-33.

——–, «Chantal Mouffe: Η αγωνιστική προσέγγιση. Η ριζοσπαστική και πλουραλιστική δημοκρατία ως αριστερό διακύβευμα», Θέσεις, τχ. 126, Ιανουάριος-Μάρτιος 2014, σσ. 145-156.

Σεβαστάκης, Νικόλας, «Η αξερίζωτη διάσταση του ανταγωνισμού. Κι έπειτα;», Περιοδικό Ένεκεν, τχ. 19, Ιανουάριος-Μάρτιος 2011, σσ. 81-89.

ΑΡΘΡΑ ΓΙΑ ΜΟΥΦ ΣΕ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ

Μαγκλίνης, Ηλίας, «Σαντάλ Μουφ: Επικίνδυνη η συναίνεση στην πολιτική», Η Καθημερινή, 26 Ιουνίου 2006. Αναδημοσίευση στον ιστοχώρο μο.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ ΓΙΑ ΜΟΥΦ

Κατσαμπέκης, Γιώργος, «Ενάντια στο μεταπολεμικό Zeitgeist: για το βιβλίο της Σαντάλ Μουφ, Επί του πολιτικού, μτφρ. Αλέξανδρος Κιουπκιολής, Εκκρεμές, Αθήνα 2010», Σύγχρονα Θέματα, τχ. 112, Ιανουάριος – Μάρτιος 2011, σσ. 96-98.

Μακρή, Ντόρα, «Πέρα από την Αριστερά και τη Δεξιά» (Σ. Μουφ, Επί του πολιτικού), Η Καθημερινή / «Αρχείο Πολιτισμού», 8 Μαΐου 2011.

Μερτίκας, Γιώργος, «Η επιστροφή της πολιτικής θεωρίας», Η Αυγή / «Αναγνώσεις», 11 Ιουλίου 2010.

Σπυροπούλου, Χαρά, «Πού οδηγεί η πολιτική της συναίνεσης;» (Σ. Μουφ, Επί του πολιτικού), Ελευθεροτυπία / «Βιβλιοθήκη», τχ. 614, Σάββατο 31 Ιουλίου 2010.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ ΓΙΑ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Κατσαμπέκης, Γιώργος, «Μια παράδοξη ισορροπία. Στο μεταίχμιο ηγεμονικών και μετα-ηγεμονικών αναγνώσεων του Πολιτικού» (Α. Κιουπκιολής: Πολιτικές της ελευθερίας. Αγωνιστική δημοκρατία, μετα-αναρχικές ουτοπίες και η ανάδυση του πλήθους, Αθήνα, Εκκρεμές 2011), Θέσεις, τχ. 118, Ιανουάριος – Μάρτιος 2012.

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ

«Φάκελος Ηγεμονία, αντι-ηγεμονία και βιοπολιτικό πλήθος: Η διαμάχη. Στοχασμοί για τη ριζική αλλαγή στην εποχή μας. Ernesto Laclau, Chantal Mouffe, Slavoj Žižek, Michael Hardt, Antonio Negri», επιμέλεια φακέλου: Αλέξανδρος Κιουπκιολής / Γιώργος Κατσαμπέκης, Σύγχρονα Θέματα, τχ. 114, Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2011, σσ. 24-70.

Αφιέρωμα στην Σαντάλ Μουφ, Περιοδικό Ένεκεν, τχ. 19, Ιανουάριος-Μάρτιος 2011, σσ. 58-100.

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ – ΒΙΝΤΕΟ

«Δημοκρατία/Μεταδημοκρατία: Σκέψεις για την κρίση της δημοκρατίας» (συνομιλία με τον Γιάννη Σταυρακάκη), στην εκπομπή Τόποι Ζωής – Τόποι Ιδεών (σενάριο, σκηνοθεσία Γιώργος Κεραμιδιώτης), ΕΤ3, Τρίτη 25 Οκτωβρίου 2011.

ΟΜΙΛΙΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΦ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

«Ριζοσπαστική δημοκρατία και αγωνιστική πολιτική», στην ημερίδα: «Η δημοκρατία χθες, σήμερα, αύριο: Κρίση και προοπτικές», Κυριακή 31 Μαΐου 2015, ώρα 19:00, Μικρή Σκηνή, Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών. Συμμετέχουν: Colin Crouch: Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου του Γουώρικ και εξωτερικό επιστημονικό μέλος του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ για τη Μελέτη των Κοινωνιών, Κολωνία («Πώς μπορούμε να αμφισβητήσουμε τη μεταδημοκρατία;»). John P. McCormick: Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο («Η σύγχρονη κρίση της δημοκρατίας και η λαϊκιστική οιμωγή»). Chantal Mouffe: Καθηγήτρια Πολιτικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο του Ουέστμινστερ, Λονδίνο («Ριζοσπαστική δημοκρατία και αγωνιστική πολιτική»). Επιστημονική επιμέλεια & συντονισμός: Γιάννης Σταυρακάκης: Καθηγητής Ανάλυσης Πολιτικού Λόγου στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. H συζήτηση πραγματοποιείται στα αγγλικά, με ταυτόχρονη διερμηνεία στα ελληνικά.

“The crisis of representative democracy and the need for a left-wing populism”, Σάββατο 12 Ιουλίου 2014, Διεθνές μεθοδολογικό εργαστήριο: Αναλύοντας τον λαϊκιστικό λόγο: Μέθοδοι, εργαλεία, ερμηνείες, 11-13 Ιουλίου 2014, ΚΕΔΕΑ, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Διοργάνωση: Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Α.Π.Θ.

ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ

Wikipedia/Chantal Mouffe

University of Westminster/Chantal Mouffe

βιβλιοnet/Chantal Mouffe